قرارداد جعاله چیست؟ ⚖️【شرایط، نحوه تنظیم و نکات مهم】⚡️
یکی از مهمترین عقودی که در قانون مدنی نیز به آن اشاره شده و شرایط خاصی را نیز برای آن در نظر گرفته است قرارداد جعاله است. ممکن است نام این نوع از قرارداد برای شما قدری مجهول به نظر برسد و با این سوال روبرو شوید که قرارداد جعاله چیست؟ قرارداد جعاله در واقع عقدی است که بر اساس آن فردی در ازای پاداش یا اجرتی که دریافت میکند، ملزم میشود تا کاری را به طور کامل به انجام برساند. در فقه و حقوق ایران جعاله به معنای اجرت و دستمزد به کار میرود و جاعل در ازای دستمزدی که به شخصی پرداخت میکند از وی توقع دارد که مقصود و عمل در نظر گرفته شده را به طور کامل انجام دهد. در این مقاله از سایت برترین وکیل توضیحات کاملتری در این خصوص به شما ارائه خواهیم داد.
برای مشاوره حقوقی با بهترین وکیل تنظیم قرارداد در تهران کلیک کنید!
قرارداد جعاله چیست؟
در ماده ۵۶۱ قانون مدنی توضیح جامعی در خصوص این سوال ارائه شده است که قرارداد جعاله چیست؟ به طور کلی میتوانیم به این نکته اشاره داشته باشیم که قراردادهایی که از نوع جعاله هستند قابل فسخ میباشند؛ در واقع وقتی این نوع از قرارداد بین اشخاص امضا میشود گروهی از افراد ملزم میشوند تا در ازای دستمزد برای گروهی دیگر از افراد کاری را به انجام برسانند.
ما در این قسمت سعی کردیم به زبانی ساده قرارداد جعاله را مورد بررسی قرار دهیم و تعریف دقیقی از آن ارائه کنیم، اما نباید تنها به همین تعریف اکتفا کرد و باید تمامی شرایط مربوط به این نوع از قرارداد را ارزیابی نمود. پیش از اینکه با شرایط این نوع از قرارداد آشنایی پیدا کنید لازم است تا مثالی در این خصوص ارائه کنیم تا بتوانید درک کاملتری در خصوص این موضوع داشته باشید.
حال که با مفهوم فقهی و حقوقی قرارداد جعاله آشنا شدیم لازم است به این مسئله اشاره داشته باشیم که این نوع از عقد معمولاً در تعریف شباهتهای بسیار زیادی با عقود دیگر دارد و ممکن است با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. برای مثال ممکن است این سوال برای شما مطرح شود که عقد جعاله دارای چه تفاوتهایی با عقد اجاره است و چه شباهتهایی بین آنها حکم فرما است؟
برای اینکه تفاوت بین این دو نوع از عقد را بر اساس آن چیزی که در قانون مدنی مورد اشاره قرار گرفته است بهتر بدانید، لازم است در ادامه مقاله با ما همراه باشید. چرا که قصد داریم شرایط مربوط به هر یک از انواع قرارداد را مورد بررسی قرار دهیم تا این موضوع بیش از پیش برای شما روشن شود.
عقد جعاله در قانون مدنی
عقد جعاله در قانون مدنی از ماده ۵۶۱ تا ماده ۵۷۰ مورد اشاره قرار گرفته است. در واقع اگر قصد دارید فرمهای مربوط به این نوع از قرارداد را تنظیم کنید، لازم است احاطه کاملی بر روی این مواد قانونی داشته باشید. تمامی شرایط و ضوابط قانونی در این نوع از قراردادها ذکر شده است و میبایست درک کاملی از قوانین و مقررات مربوطه داشته یا تنظیم قراردادها و عقود مورد نظر را به وکلای حرفهای بسپارید.
در واقع عقد جعاله یک نوع عقد معین به شمار میرود؛ چرا که در آن نام و عنوان مشخصی وجود دارد و قانون مدنی به طور کامل به آن پرداخته است. در واقع عقود معین، آن دسته از قراردادهایی هستند که قانون مدنی به طور کامل در خصوص آنها اظهار نظر کرده و تمامی شرایط و ضوابط قانونی آنها را نیز مورد بررسی قرار داده که قرارداد جعاله جزو آن دسته است.
در قانون مدنی توضیح کاملی در خصوص این نوع از قراردادها ارائه شده است؛ بنابراین میتوانیم بگوییم که قرارداد جعاله نیز نوعی قرارداد معین به شمار خواهد رفت. معین بودن این نوع از قرارداد یک مزیت بسیار بزرگ به شمار میرود چرا که باعث میشود شما بتوانید با عنوان مشخصی روبرو شده و همواره از این نوع قرارداد برای معاملات صورت گرفته استفاده نمایید.
تعریف جعاله با مثال
فرض کنید فردی گوشی هوشمند خود را گم کرده است و از دیگران میخواهد که آن را بیابند، در این بین فرد در آگهی درج میکند که هر کس گوشی وی را پیدا کند، در ازای آن مبلغ یک میلیون تومان به عنوان اجرت پرداخت خواهد کرد. باید بدانیم که این نوع از قرارداد را در اصطلاحات فقهی و حقوقی قرارداد جعاله مینامند؛ اما این نوع از قرارداد تنها به گم شدن اشیا محدود نمیشود.
فرض کنید منزل مسکونی دارید که قصد فروش آن را داشتهاید اما مشتری برای آن پیدا نمیشود، در این بین با فردی قرارداد میبندید که برای منزل مسکونی شما مشتری پیدا کند و در ازای آن اجرتی را دریافت نماید. در واقع این نوع از قرارداد را نیز میتوانیم نوعی از قرارداد جعاله بدانیم. همانطور که اشاره کردیم در پاسخ به این سوال که قرارداد جعاله چیست؟ گفتیم که بر اساس این نوع از عقد شخصی حاضر میشود در ازای دریافت پاداش عملی را انجام دهد.
پس در واقع این نوع از قرارداد به معنای انجام خواستههای دیگران و دریافت پاداش در ازای آن است. قرارداد جعاله در واقع برای انجام درست تعهدات دو طرف به تنظیم میرسد. اگر قصد دارید در این خصوص اطلاعات بیشتری را کسب کنید، میتوانید از وکلای حرفهای و مجرب مشاوره حقوقی دریافت نمایید و بر دانش حقوقی خود در این زمینه بیفزایید.
قرارداد جعاله ملکی
پس از تنظیم قرارداد جعاله ملکی این موضوع از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است که بدانیم طرفین قرارداد چه کسانی هستند و چه تعهداتی را بر عهده دارند. در واقع باید بدانیم که در اصطلاحات فقهی و حقوقی ایران به شخصی که انجام کاری را از دیگری درخواست مینماید، در اصطلاح جاعل میگویند و فردی که حاضر میشود در ازای دریافت اجرت و پاداشی مشخص آن کار را انجام دهد عامل است.
در نظر داشته باشید که فرد جاعل میتواند انجام کاری را از یک شخص یا شرکت یا از یک گروه افراد درخواست نماید. فرض کنید که شما برای کارخانه خود نیاز به مواد اولیه دارید، در چنین شرایطی از آقایی میخواهید تا مواد اولیه مورد نظر را در ازای دریافت پاداشی مشخص برای شما از روشهایی که در نظر دارد تهیه کند.
همچنین میتوان شخص مشخصی را برای انجام این کار تعیین نکرد. در چنین شرایطی برای نمونه گفته میشود که هر شخصی بتواند مواد اولیه مورد نظر را برای کارخانه مورد اشاره پیدا کند، به عنوان پاداش به وی مبلغی پرداخت خواهد شد. اگر انجام کار به یک شخص مشخص سپرده شود به آن قرارداد جعاله خاص گفته میشود.
اگر برای فرد جاعل تفاوتی نکند که فرد عامل چه کسی است و هر کسی کار را به شکل بهتر و سریعتری انجام دهد، پاداش را دریافت مینماید؛ در اصطلاح به این نوع از قراردادها عقد جعاله عام گفته میشود. در واقع طرفین قرارداد جعاله میتواند افراد عادی یا اشخاص حقیقی مانند بانکها باشد و تفاوتی از این بابت وجود ندارد.
برای مشاوره حقوقی با بهترین وکیل ملکی در تهران کلیک کنید!
فسخ عقد جعاله چگونه امکان پذیر است؟
در خصوص فسخ عقد جعاله لازم است به این نکته اشاره داشته باشیم که اگر فرد جاعل اهلیت نداشته باشد، در واقع قرارداد تنظیم شده به طور کامل باطل میگردد. اشاره کردیم که منظور از اهلیت داشتن جاعل این است که عاقل و بالغ باشد و بتواند درست و غلط را به طور کامل تشخیص دهد، اما بیان کردیم که اهلیت برای شخص عامل قدری متفاوت خواهد بود.
اگر خواسته فرد جاعل به طور کامل مبهم و نامشخص و مجهول باشد، میتوان برای ابطال قرارداد جعاله اقدامات لازم را به انجام رساند. باید بتوانیم کلیات کاری که لازم است شخص عامل انجام دهد را در متن قرارداد ذکر کنیم و اگر قادر به انجام چنین کاری نباشیم به طور کلی قرارداد تنظیم شده باطل اعلام میشود و هیچگونه رسمیت قانونی نخواهد داشت.
در توضیح اینکه قرارداد جعاله چیست؟ به این مسئله اشاره داشتیم که قرارداد جعاله عام نوعی از قرارداد است که در آن شخص معینی برای انجام کار تعیین نمیگردد. اگر نوع قرارداد از نوع عام باشد و برای آن مبلغی به عنوان اجرت تعیین نگردد با ابطال قرارداد روبرو خواهیم بود.
شرایط فسخ قرارداد جعاله
قبل از بررسی شرایط فسخ قرارداد جعاله لازم است در خصوص شخص جاعل و عامل توضیحاتی را ارائه دهیم. جاعل شخصی است که بر اساس قرارداد از دیگری میخواهد که مزدی را دریافت کرده و کاری را به انجام برساند. در مقابل عامل نیز شخصی است که مزدی را دریافت میکند تا کاری را به طور کامل بر اساس متن قرارداد به انجام برساند.
یکی از مهمترین ویژگیهایی که قرارداد جعاله دارد مربوط به قابل فسخ بودن آن است. میدانیم که عقد جعاله در اصطلاحات قانونی یک نوع عقد جایز به شمار میرود. هر یک از طرفین قرارداد میتوانند بر اساس قوانین و مقررات هر زمان که اراده کردند آن را کنار گذاشته و به مفاد آن عمل نکنند. فرض کنید فرد جاعل شخص عامل را برای انجام کاری مامور کرده است، در چنین شرایطی اگر فرد عامل پشیمان شود، میتواند هر زمانی که اراده کرد قرارداد را یک طرفه فسخ نماید.
در واقع نباید در این نوع از قراردادها حق عامل ضایع شود. فرض کنید شخص عامل قسمتی از کاری که به او سپرده شده را انجام داده باشد، در چنین شرایطی قانون مدنی اشاره میکند که اگر کار خواسته شده قابل تجزیه و تقسیم باشد، میبایست به اندازه کاری که انجام داده است، اجرت المثل پرداخت شود. اگر عامل در چنین شرایطی خودش قرارداد را فسخ کند باز هم مستحق دریافت اجرت المثل میباشد.
فرض کنید فرد جاعل از عامل خواسته است که ۱۰۰ متر از حیاط او را کاشی کند، در چنین شرایطی ممکن است فرد عامل تنها ۵۰ متر از حیات را کاشی کرده و به صورت یک طرفه قرار داد را فسخ نماید. فرد جاعل در چنین شرایطی موظف است تا نیمی از پاداش و دستمزد تعیین شده در متن قرارداد را به عامل بپردازد و نمیتواند از این امر به طور کامل خودداری نماید.
در صورتی که انجام کار قابل تجزیه و تقسیم نباشد، جاعل میبایست به فرد عامل اجرت المثل او را پرداخت نماید. در این شرایط نیز ممکن است که فرد جاعل نمونه قرارداد جعاله را فسخ کرده، اما عامل از این موضوع بیاطلاع بوده و کار را انجام دهد؛ در چنین شرایطی لازم است در ازای کاری که فرد عامل انجام داده است به او اجرت المثل پرداخت شود.
کلام آخر
از اینکه تا انتهای مقاله در کنار ما بودید از شما نهایت تشکر و قدردانی را داریم. در سایت برترین وکیل به این پرسش پاسخ دادیم که قرارداد جعاله چیست؟ بیان کردیم که اگر شخصی در ازای پرداخت مزد و پاداش دیگری را ملزم انجام کاری کند، در واقع این نوع از عقد را جعاله مینامند. حال اگر سوالی در خصوص مطالب ذکر شده دارید، میتوانید آن را در قسمت دیدگاه درج کنید.
