مهریه عندالمطالبه چیست؟ ⚖️ | تفاوت آن با مهریه عندالاستطاعه
مهریه عندالمطالبه به مهریه ای گفته می شود که زن هر زمان بخواهد، بدون نیاز به اثبات توانایی مالی شوهر، می تواند آن را مطالبه و اجرای حکم را درخواست کند. این نوع مهریه از نظر قانونی قدرت مطالبه فوری دارد و اگر مرد پرداخت نکند، امکان اعمال ضمانت اجراهایی مانند توقیف اموال وجود دارد. در مقابل، مهریه عندالاستطاعه فقط در صورتی قابل مطالبه است که زن بتواند توانایی مالی مرد را ثابت کند. در این مقاله تفاوت این دو مهریه، شرایط مطالبه و نحوه اثبات استطاعت را بررسی می کنیم.
مهریه عندالمطالبه چیست؟
مهریه مالی است که در هنگام عقد نکاح به زن تعلق می گیرد و عندالمطالبه بودن آن به این معناست که زن هر زمان می تواند مطالبه کند و پس از مطالبه زن مرد موظف به پرداخت آن است.
مهریه را در انواع مختلفی دسته بندی می کنند که از جمله مهمترین آنها مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه است که این نوع تقسیم بندی به دلیل شیوه پرداخت مهریه است. به همین دلیل باید نوع مهریه در عقدنامه ذکر شود و زوجین درخصوص آن به توافقات کامل برسند. اگر مهریه از نوع عندالمطالبه باشد به محض جاری شدن عقد نکاح زن می تواند درخواستی مبنی بر مطالبه آن داشته باشد. درخواست و دریافت این نوع از مطالبه به هیچ عنوان به توانمندی مالی مرد وابسته نیست و در هر شرایطی زن آن را دریافت می کند.
زن می تواند در صورت استنکاف مرد از پرداخت مهریه او را به زندان بیندازد یا از حق حبس استفاده کرده و تمکین نکند.
⚖️ وکیل مناسب خود را اینجا پیدا کنید
نحوه مطالبه مهریه عندالمطالبه
برای دریافت مهریه لازم است که زن به دادگاه خانواده یا اداره ثبت اسناد مراجعه کرده و درخواست صدور اجراییه کند؛ در چنین شرایطی تمام اموال ثبتی مرد مورد بررسی قرار گرفته و توقیف می شود. البته ممکن است برخی از اموال که برای زندگی معمولی مرد مورد نیاز است قابل توقیف نباشند که به این اموال در اصطلاحات حقوقی مستثنیات دین می گویند.
در چنین شرایطی به مرد فرصتی داده میشود تا مطالبات زن در زمینه مهریه را پرداخت کند و اگر مرد در این مدت نتواند مهریه زن را بپردازد، محکوم به زندان خواهد شد.
ویژگی های مهریه عندالمطالبه
از مهمترین ویژگی های مهریه عندالمطالبه می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- قابلیت مطالبه فوری پس از عقد: به محض جاری شدن عقد، زن مالک مهریه است و هر زمان بخواهد می تواند آن را از طریق دادگاه خانواده یا اجرای ثبت مطالبه کند.
- عدم نیاز به اثبات توانایی مالی مرد: برخلاف مهریه عندالاستطاعه، زن لازم نیست ثابت کند که مرد توان پرداخت دارد؛ اصل بر الزام شوهر به پرداخت است.
- ماهیت «حال» بودن مهریه: مهریه عندالمطالبه یک بدهی حال محسوب می شود؛ یعنی از همان لحظه عقد بر ذمه مرد قرار می گیرد و باید در زمان مطالبه زن پرداخت شود.
- امکان توقیف اموال و دارایی های مرد: در صورت امتناع یا عدم پرداخت، زن می تواند درخواست توقیف حساب های بانکی، خودرو، ملک یا سایر دارایی های شوهر را بدهد.
- قابلیت اقدام از طریق اجرای ثبت یا دادگاه: مطالبه ابتدا از اداره اجرای ثبت (اداره پنجم مهریه) انجام می شود و اگر مالی یافت نشود، پرونده در دادگاه خانواده پیگیری می گردد.
- بدون تأثیرپذیری از نوع مهریه (عین یا وجه نقد): چه مهریه پول و سکه باشد و چه مال غیرمنقول یا هر چیزی با مالیت، زن می تواند همان را مطالبه کند.
- امکان اعمال ضمانت اجراهای قانونی: اگر مرد از پرداخت طفره برود، امکان صدور ممنوع الخروجی، توقیف اموال و حتی بازداشت در شرایط خاص وجود دارد.
برای مطالبه مهریه در دوران عقد، زن باید عنوان شرط سکونت در منزل شوهر را مطرح کند که این مسئله در قانون ایران با عنوان حق حبس نامیده می شود.
مشاهده سایر مقالات مرتبط
پرداخت مهریه عندالمطالبه قسطی می شود؟
در مهریه عندالمطالبه اگر مرد توانایی مالی لازم برای پرداخت مهریه را نداشته باشد، باز هم از پرداخت آن معاف نخواهد شد؛ در این شرایط مرد کافی است درخواست اعسار از پرداخت مهریه را به دادگاه ارائه کند.
درخواست اعسار به این معنا است که مرد توانایی مالی لازم برای پرداخت مطالبات زن را در اختیار ندارد و از دادگاه می خواهد که مهریه زن قسطی شود؛ امکان قسطی کردن مهریه در این شرایط وجود دارد. البته باید به این مسئله اشاره داشته باشیم که تعداد اقساط و همچنین مبلغی که مرد باید در هر قسط پرداخت کند با در نظر گرفتن عوامل مختلف تعیین می شود.
البته درخواست اعسار ارائه شده از سوی مرد، توسط قاضی پرونده مورد بررسی قرار می گیرد و مرد باید اعسار خود را از پرداخت مهریه با ارائه مدارک و مستنداتی به اثبات برساند. از جمله مهمترین مدارکی که مرد در چنین شرایطی می تواند به دادگاه ارائه کند، شهادت شهود است.
اگر مرد پس از قسط بندی مهریه مجددا در پرداخت آن با مشکل رو به رو شود، می تواند مجددا درخواست اعسار ارائه کند که در صورت موافقت دادگاه، ممکن است حکم به تعدیل مهریه داده شود.
مهریه عندالمطالبه زندان دارد؟
اگر مهریه زن بالاتر از ۱۱۰ سکه باشد، بر اساس قانون جدید، زن در صورتی می تواند حکم جلب یا زندان مرد را دریافت کند که او کمتر از ۱۱۰ سکه را پرداخت کرده باشد. در صورتی که مرد ۱۱۰ سکه از مهریه زن را بپردازد و برای پرداخت مابقی آن مشکل داشته باشد زن دیگر نمی تواند حکم جلب دریافت نماید.
اگر مهریه قسطی شده باشد و مرد در طول ماه ملزم به پرداخت مبلغ مشخصی به عنوان مهریه باشد، زوجه در صورتی می تواند مرد را به زندان بیندازد که او از پرداخت مهریه قسطی شده امتناع کند؛ اما در صورتی که مرد تمامی اقساط تعیین شده را به موقع پرداخت کرده باشد امکان دریافت حکم جلب وجود ندارد.
تفاوت مهریه عندالاستطاعه و مهریه عندالمطالبه چیست؟
برای درک سریع و دقیق تفاوت این دو نوع مهریه، در ادامه به جدول کامل مقایسه مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه مراجعه کنید:
| مورد مقایسه | مهریه عندالمطالبه | مهریه عندالاستطاعه |
| زمان مطالبه | زن بلافاصله پس از عقد میتواند مهریه را مطالبه کند. | فقط زمانی قابل مطالبه است که زن توان مالی مرد را ثابت کند. |
| بار اثبات | نیازی به اثبات توان مالی مرد نیست. | زن باید وجود دارایی یا درآمد مرد را اثبات کند. |
| الزام مرد به پرداخت | مرد در زمان مطالبه مکلف به پرداخت فوری است. | در صورت اثبات ناتوانی مالی، الزام فوری وجود ندارد. |
| فرایند قانونی | امکان اقدام مستقیم از طریق اجرای ثبت یا دادگاه. | ابتدا باید لیست اموال مرد ارائه و توانایی او بررسی شود. |
| ضمانت اجراها | امکان توقیف اموال، ممنوعالخروجی و ضمانت اجراهای دیگر بهمحض مطالبه. | ضمانت اجراها پس از اثبات تمکن مالی اعمال میشود. |
| ماهیت قانونی | بدهی «حال» محسوب میشود؛ یعنی فوراً باید پرداخت گردد. | بدهی مشروط است؛ پرداخت منوط به استطاعت مرد است. |
| نوع مهریه قابل مطالبه | هر نوع مهریه (سکه، پول، مال غیرمنقول) فوراً قابل مطالبه است. | ماهیت مهریه تفاوتی ندارد؛ ملاک فقط توانایی مالی مرد است. |
| رویه قضایی | ابتدا از طریق اداره اجرای ثبت (اداره پنجم مهریه) پیگیری میشود. | ابتدا اطلاعات مالی مرد بررسی و سپس در صورت اثبات، پیگیری قضایی انجام میشود. |
کلام آخر
آگاهی از تفاوت های مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه نقش مهمی در تصمیم گیری هنگام عقد و همچنین در زمان مطالبه حقوق قانونی دارد. زن و مرد با شناخت دقیق از شرایط، ضمانت اجراها و فرایندهای قانونی هر دو نوع مهریه، می توانند از بروز اختلافات و مشکلات بعدی جلوگیری کنند و برای آینده مشترک خود انتخابی مسئولانه داشته باشند.
مهریه عندالمطالبه یعنی زن هر زمان بخواهد، بلافاصله بعد از عقد می تواند کل مهریه را مطالبه کند و نیاز به اثبات توان مالی مرد ندارد.
در مهریه عندالاستطاعه، زن فقط زمانی می تواند مهریه را مطالبه کند که ثابت کند مرد توانایی مالی پرداخت آن را دارد.
بله. اگر مرد پرداخت نکند، زن میتواند بلافاصله درخواست توقیف اموال، ممنوع الخروجی و سایر ضمانت اجراهای قانونی را بدهد.
خیر، تفاوت این دو نوع مهریه فقط در نحوه مطالبه و بار اثبات مالی است.
