اعسار از هزینه دادرسی ⚖️【نحوه اثبات و مدارک لازم】⚡️

اعسار از هزینه دادرسی و دادخواست مربوط به آن زمانی به دادگاه ارائه می‌شود که فرد مدعی می‌شود که مالی برای پرداخت در این زمینه نداشته و یا اینکه به دلایلی دسترسی به آن مال ندارد. در چنین شرایطی است که فرد به دلیل عدم توانایی مالی یا عدم دسترسی به اموال خود نمی‌تواند هزینه‌های مربوط به دادرسی را پرداخت کند. مراحل و نحوه اثبات اعسار به این صورت است که فرد علاوه بر طرح دعوی لازم است دادخواستی را نیز در این خصوص به دادگاه تحویل دهد و از شهادت شهود و همچنین مدارک دیگر برای اثبات این امر کمک بگیرد. به هر حال اگر طالب این موضوع هستید که اطلاعات کاملتری را در این خصوص به دست آورید، به شما توصیه می‌کنیم با سایت برترین وکیل همراه باشید. 

اعسار از هزینه دادرسی چیست؟

بر اساس ماده ۵۰۴ قانون آیین دادرسی مدنی می‌توان گفت که اعسار از هزینه دادرسی به معنای عدم کفایت دارایی و عدم دسترسی به آن یا عدم توانایی مالی موقت برای پرداخت هزینه‌های مربوط به محاکمه و دیون می‌باشد. چنین فردی می‌تواند دادخواست اعسار را تنظیم نموده و به دادگاه ارائه کند تا از تمام هزینه‌های دادرسی یا از بخشی از آن معاف گردد. 

فرد با تنظیم دادخواست یا شکایت می‌بایست هزینه‌هایی را برای پیگیری پرونده در دادگاه یا دادسرا پرداخت نماید که آن را تحت عنوان هزینه‌های دادرسی می‌شناسیم. هزینه دادخواست، کارشناسی و هزینه باطل کردن تمبر جزو مهم‌ترین هزینه‌هایی است که برای دادرسی ممکن است افراد ملزم به پرداخت آنها گردند. 

در برخی از موارد هزینه‌های مربوط به دادرسی آنقدر سنگین می‌شود که فرد به دلیل عدم توانایی مالی یا عدم دسترسی به اموال خود قادر به پرداخت آنها نیست. در چنین شرایطی است که فرد می‌تواند درخواست اعسار خود را به دادگاه ارائه کند و از قاضی پرونده بخواهد که در صورت موافقت با آن از پرداخت هزینه‌ها یا قسمتی از آن معاف شود. 

⚖️ وکیل مناسب خود را اینجا پیدا کنید

منظور از اعسار چیست؟

در برخی از موارد ممکن است که افراد از نظر دارایی نتوانند هزینه‌های مربوط به دادرسی را پرداخت کنند. گاهی نیز این احتمال وجود دارد که فرد دسترسی به اموال خود نداشته باشد و نتواند هزینه‌های مربوط به محاکمه یا دیون را پرداخت کند؛ در چنین شرایطی می‌توانیم بگوییم که فرد معسر است و توانایی پرداخت هزینه‌های دادرسی را ندارد. 

اگر بخواهیم این مسئله را به زبان عامیانه توضیح دهیم، باید بگوییم که اگر فردی تهی‌دست بوده و از نظر مالی نتواند هزینه‌های دادرسی را پرداخت کند، در چنین شرایطی می‌تواند دادخواست اعسار خود را به قاضی پرونده تحویل دهد. اگر با درخواست او موافقت شود، از پرداخت هزینه‌های دادرسی معاف می‌گردد. 

هزینه‌ های دادرسی شامل چه مواردی می‌شود؟

حال که در خصوص اعسار از هزینه دادرسی اطلاعات جامعی را به دست آوردیم، لازم است به این مطلب نیز اشاره داشته باشیم که تمامی هزینه‌هایی که فرد از ابتدای طرح دعوی تا اجرای احکام پرداخت می‌نماید، شامل هزینه‌های دادرسی خواهد شد و فرد در صورتی که اعسار نداشته باشد، ملزم است این هزینه‌ها را در اختیار نهادهای قضایی قرار دهد. 

هزینه مربوط به تکمیل برگه‌ها، هزینه مربوط به دادخواست دعاوی مالی و غیر مالی، پیگیری پرونده در مرحله بدوی و تجدید نظر، هزینه کارشناسی و موارد دیگر جزو مهمترین مصادیق هزینه‌های دادرسی به شمار می‌روند که فرد می‌بایست آنها را پرداخت نماید. در ادامه به بررسی چند ماده قانونی می‌پردازیم که هزینه‌های دادرسی را به طور کامل شرح داده است. 

در ماده ۵۰۲ و ۵۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی به صراحت اشاره شده است که هزینه‌های برگه‌هایی که به دادگاه ارائه می‌شود و هزینه‌های مربوط به قرارها و احکام صادر شده از سوی دادگاه صالح و همچنین هزینه‌های مربوط به پیگیری پرونده در دادگاه‌های بدوی و تجدید نظر جزو مهم‌ترین مصادیق هزینه‌های دادرسی به شمار می‌روند. 

از سوی دیگر هزینه‌هایی که باید بابت اعاده دادرسی و فرجام خواهی و واخواهی تقدیم دادگاه شود نیز شامل هزینه‌هایی است که مشمول هزینه‌های دادرسی می‌گردد. در شرایطی نیز ممکن است برگه‌های اجرایی و همچنین هزینه‌های مربوط به اعطای وکالت نیز جزو هزینه‌های دادرسی در نظر گرفته شوند. 

چه کسی می‌تواند دادخواست اعسار از هزینه دادرسی بدهد؟

در واقع شخصی می‌تواند مدعی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی باشد که به جز مستثنیات دین، مال دیگری را برای پرداخت در زمینه دیون و هزینه‌های دادرسی خود نداشته باشد. در واقع اگر فرد دسترسی به اموال خود ندارد یا اینکه از اول اموالی در اختیار ندارد تا با استفاده از آنها بتواند هزینه دادرسی را پرداخت کند، لازم است این مسئله را در دادگاه به اثبات برساند. 

در چنین شرایطی است که دادگاه به دقت تمکن مالی فرد را مورد بررسی قرار خواهد داد و مدارک و مستنداتی که توسط او به دادگاه ارائه خواهد شد، بررسی می‌گردد. در چنین شرایطی اگر قاضی پرونده به این نتیجه برسد که فرد مالی در اختیار نداشته و یا اینکه دسترسی به اموال خود ندارد با درخواست اعسار او موافقت خواهد کرد. 

مدارک لازم برای اعسار از هزینه دادرسی چیست؟

فرم اعسار از دادرسی و همچنین فرم صورتبرداری از اموال جزو مهم‌ترین مدارک لازم برای اعسار از هزینه دادرسی به شمار می‌روند که باید توسط شخص مدعی تهیه گردند. فرد باید دادخواست اعسار را به طور دقیق تنظیم نماید و در آن شرح دهد که به چه دلیل توانایی مالی لازم برای پرداخت هزینه‌های دادرسی را در اختیار ندارد. 

از سوی دیگر باید مدارک و مستنداتی به قاضی پرونده ارائه شود که او را به این نتیجه برساند که فرد تمکن مالی نداشته و یا اینکه به دلیل شرایط خاص دسترسی او به اموالش وجود نخواهد داشت. در واقع شما می‌توانید برای اثبات عدم تمکن مالی خود از مدارکی مانند گواهی عدم تمکن مالی و همچنین اجاره نامه و در برخی از موارد نیز از گواهی حقوق خود کمک بگیرید. 

نحوه اثبات اعسار از هزینه دادرسی چگونه است؟

در صورتی که قصد اثبات اعسار از هزینه دادرسی را دارید، لازم است مراحل زیر را پشت سر بگذارید:

• در مرحله اول لازم است دادخواست اعسار به طور دقیق از سوی فرد مدعی تنظیم شده و در اختیار نهادهای قانونی قرار گیرد.
• شهادت شهود نیز می‌تواند یکی از مدارک بسیار مهم برای اثبات این امر به شمار آید.
• در صورتی که قاضی تمایل داشته باشد، می‌تواند شهادت شهود را در جلسات دادگاه بشنود و از این امر برای اثبات حصار یا رد آن استفاده نماید.
• فرد می‌تواند مدارک شخصی و همچنین مدارک مربوط به هزینه‌های دادرسی و شغلی خود را به دادخواست پیوست نماید.
• در این مرحله لازم است استشهادیه از دو نفر مرد عادل و بالغ که از وضعیت مالی فرد مدعی اطلاعات کاملی را دارند، تهیه شده و به دادگاه ارائه شود. نکته قابل ذکر دیگری که باید در اینجا به آن اشاره داشته باشیم این است که شهود ارائه شده به دادگاه هرگز نباید از بستگان درجه یک فرد باشند.
• در صورتی که قصد تهیه استشهادیه محلی را دارید، در ابتدا لازم است مشخصات و شغل و همچنین آدرس محل سکونت و معاش فرد را به طور کامل درج کنید. همچنین لازم است مشخصات شهود و نسبت آنها با فرد مدعی اعسار را مشخص نمایید.
• دادگاه صالح برای رسیدگی به دادخواست اعسار از هزینه دادرسی در واقع همان دادگاه صالحی است که وظیفه رسیدگی به پرونده را بر عهده دارد.
• نکته قابل ذکر این است که رسیدگی به درخواست اعسار معمولاً مقدم بر رسیدگی به اصل دعوی می‌باشد و بدون نوبت صورت می‌پذیرد.
• در شرایطی که برای دادگاه مشخص شود که فرد مدعی اعسار واقعیت را در این خصوص بیان کرده آن را تایید می‌کند و سپس به دعوای اصلی رسیدگی می‌گردد‌؛ در غیر این صورت یعنی در شرایطی که درخواست اعسار فرد رد شود تا زمانی که او هزینه‌های دادرسی را پرداخت نکند، رسیدگی به اصل پرونده متوقف خواهد شد.

اعسار از پرداخت نصف هزینه دادرسی

در قسمت‌های قبل به این مسئله اشاره داشتیم که ممکن است دادگاه صالح درخواست اعسار را به دقت مورد بررسی قرار دهد و نظر خود را در این خصوص اعلام نماید. ممکن است قاضی پرونده به این نتیجه برسد که فرد توانایی مالی لازم برای پرداخت تمام هزینه دادرسی را در اختیار ندارد اما گاهی نیز دادگاه به این نتیجه می‌رسد که فرد می‌تواند نیمی از هزینه دادرسی را پرداخت کند. 

در چنین شرایطی ممکن است که درخواست اعسار فرد مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت قضات رسیدگی کننده به پرونده او را از پرداخت نیمی از هزینه دادرسی معاف کنند. قضات در چنین شرایطی برای نیمی دیگر از هزینه دادرسی قرار رد دعوی صادر خواهند کرد.

مشاهده سایر مقالات مرتبط

نمونه دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی

بسمه تعالی

ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان [نام شهرستان]

با سلام و احترام

اینجانب [نام و نام خانوادگی خواهان] به شماره ملی [شماره ملی خواهان] و آدرس [نشانی کامل خواهان] به استحضار می‌رساند:

خوانده: آقا/خانم [نام و نام خانوادگی خوانده] فرزند [نام پدر خوانده] به شماره ملی [شماره ملی خوانده] آدرس: [نشانی کامل خوانده]

موضوع دعوا: درخواست اعسار از هزینه دادرسی

شرح دعوا: به موجب پرونده شماره [شماره پرونده] که در آن اینجانب به عنوان خواهان حضور دارم، با توجه به وضعیت مالی ضعیف و عدم توانایی پرداخت هزینه دادرسی، تقاضای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی مستند بر اساس ماده ۵۰۴ قانون آیین دادرسی مدنی را دارم.

دلایل و مستندات:

• شهادت شهود به وضعیت مالی اینجانب
• مدارک مالی از قبیل فیش حقوقی، اجاره‌نامه و مدارک دارایی
• سایر مستندات لازم

شرح خواسته:

………….

نام و نام خانوادگی خواهان امضاء

آیا اعسار از هزینه دادرسی اشخاص حقوقی پذیرفته می‌شود؟

در صورتی که اشخاص حقوقی مانند شرکت‌ها و کارخانجات هزینه‌های مربوط به دادرسی را نتوانند بپردازند و از این بابت مشکلات مالی داشته باشند، اعلام ورشکستگی می‌کنند. در این خصوص در ماده ۵۱۲ قانون آیین دادرسی مدنی توضیحات کاملی ارائه شده است. 

بر اساس مصوبات مجلس شورای اسلامی باید به این مسئله اشاره داشته باشیم که درخواست اعسار از هزینه دادرسی از سوی اشخاص حقوقی به هیچ عنوان پذیرفته نخواهد شد. در صورتی که اشخاص حقوقی مدعی باشند که هزینه‌های دادرسی را نمی‌توانند پرداخت کنند، لازم است که مسائل مربوط به ورشکستگی آنها مورد بررسی قرار گیرد. 

نکته قابل ذکر این است که کسبه جزو این ماده قانونی به شمار نمی‌روند و نمی‌توانیم آنها را جزو اشخاص حقوقی در نظر بگیریم که از نظر قانونی درخواست اعسار آنها مورد پذیرش قرار نمی‌گیرد. در هر حال اگر سوالی در این خصوص دارید می‌توانید آن را با وکلای متخصص در میان گذاشته و از آنها مشاوره حقوقی دریافت کنید. 

شرایط اعسار از هزینه دادرسی

در این قسمت لازم است شرایط اعسار از هزینه دادرسی به طور کامل مورد بررسی قرار گیرد تا بدانید که اشخاص در چه شرایطی ممکن است بتوانند درخواست اعسار خود را به دادگاه ارائه کرده و امید به قبول آن داشته باشند. 

نخستین شرط برای اینکه درخواست اعسار از سوی دادگاه مورد تایید قرار گیرد، این است که دعوی مطرح شده می‌بایست ماهیت مالی داشته باشد؛ چرا که در دعاوی غیرمالی هزینه دادرسی آنچنان زیاد نخواهد شد که فرد برای آن درخواست اعسار ارائه کند. تنها در دعاوی مالی هزینه دادرسی مبلغ هنگفتی خواهد شد. 

از سوی دیگر فرد زمانی می‌تواند درخواست اعسار ارائه کرده و به قبول آن از سوی دادگاه امیدوار باشد که مبلغ مورد نظری بابت هزینه دادرسی از سوی نهادهای قضایی درخواست شود. در واقع باید هزینه به اندازه‌ای باشد که فرد عرفاً نتواند آن را بپردازد. 

شرایط دیگری که در اینجا باید به آن اشاره داشته باشیم این است که فرد نباید به جز مستثنیات دین خود اموال دیگری در دست داشته باشد. منظور از مستثنیات دین در واقع اموالی است که فرد برای ادامه زندگی عادی خود به آنها نیاز دارد که از جمله مهمترین آنها می‌توانیم به وسایل کار و منزل اشاره داشته باشیم. 

کلام آخر 

بسیار متشکریم از اینکه وب سایت حقوقی برترین وکیل را برای پاسخگویی به سوالات خود انتخاب کردید. ما در این مطلب سعی کردیم مفهوم حقوقی اعسار از هزینه دادرسی را مورد بررسی قرار دهیم تا اطلاعات شما در این زمینه افزایش پیدا کند. حال اگر برای شما مبحثی همچنان مبهم باقی مانده است، می‌توانید آن را در قسمت دیدگاه با ما به اشتراک بگذارید.