تصرف عدوانی ملک ورثه ای ⚖️ نکات و شرایط اثبات در سال جدید

تصرف عدوانی ملک ورثه‌ای زمانی اتفاق می‌افتد که یکی از ورثه یا شخص ثالث بدون داشتن مجوز قانونی و بدون رضایت سایر ورثه‌ها، بخشی از ملک مشاعی را تصرف کند. این عمل غیرقانونی است؛ زیرا ملک مشاعی متعلق به تمام ورثه به صورت مشترک است و هرگونه تصرف یا استفاده از آن باید با توافق همه ورثه انجام شود. اگر یکی از ورثه یا فرد دیگری بدون اجازه، در ملک تصرف کند، سایر ورثه می‌توانند با تقدیم دادخواست به دادگاه، تقاضای خلع ید (خارج کردن متصرف) و جبران خسارت کنند. دادگاه نیز پس از بررسی، در صورت اثبات تصرف عدوانی، حکم به بازگرداندن ملک به وضعیت قبلی و پرداخت خسارات احتمالی صادر می‌کند. اگر به دنبال اطلاعات بیشتر درباره این موضوع حقوقی هستید به شما توصیه می‌کنیم که در ادامه با سایت برترین وکیل همراه باشید.

🎧 اگر زمان کافی برای مطالعه مقاله رو نداری
این پادکست رو گوش کن

منظور از ملک ورثه ای چیست؟

بر اساس قوانین و مقررات اسلامی اموال به جای مانده از فرد فوت شده باید با قواعد خاصی بین وراث او تقسیم شود. ملک ورثه‌ای در واقع ملکی متعلق به شخص متوفی می‌باشد که باید به عنوان ارث بین وارثان قانونی او تقسیم شود. 

پیش از طی کردن مراحل انحصار وراثت، ملک مورد نظر موروثی محسوب می‌شود و تمامی وراث بسته به سهم الارث خود حق تصرف در آن را دارند؛ یعنی تمامی وراث از ملک ورثه‌ای سهم دارند و هیچ کدام از آنها نمی‌تواند مانع دسترسی دیگری به حق خود شود. 

اگر در زمینه ملک و املاک و دعاوی مرتبط در این زمینه نیاز به مشاوره دارید، می توانید به وکیل ملکی مراجعه کنید تا به طور تخصصی به موضوع پرونده شما رسیدگی کنند.

⚖️ وکیل مناسب خود را اینجا پیدا کنید

تصرف عدوانی چیست؟

بر اساس ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی، اگر متصرف سابق ادعا کند که شخصی بدون مجوز قانونی یا بدون کسب اجازه از او ملک مد نظرش را تصاحب کرده است می‌تواند دعوای تصرف عدوانی را اقامه کند. در چنین شرایطی دادگاه اقدام به بررسی پرونده خواهد کرد و ممکن است حکم به رفع تصرف عدوانی ملک دهد. 

فرض کنید که زمین کشاورزی در اختیار شما است. اما پس از مدتی متوجه می‌شوید که شخصی آن را تصرف کرده و در آن مشغول کشاورزی می‌باشد. در اینجا تصرف عدوانی رخ داده است و شما می‌توانید با حضور در دادگاه طرح دعوی نمایید. 

قاضی پرونده برای رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی فقط سابقه تصرف را مورد بررسی قرار خواهد داد. یعنی تفاوتی نمی‌کند که شما مستاجر ملک یا مالک آن باشید. به هر حال می‌توانید با طرح دعوی حقوق قانونی خود را پیگیری کنید. 

خلاصه نکات تصرف عدوانی ملک ورثه‌ای

منظور از تصرف عدوانی در ملک ورثه ای چیست؟

تصرف عدوانی در ملک ورثه‌ای ممکن است توسط یکی از وراث یا شخص ثالثی صورت گیرد. برای مثال اگر یکی از وراث ملک ورثه‌ای را به طور کامل تصرف نماید و اجازه ندهد که دیگران از سهم خود استفاده کنند مرتکب تصرف عدوانی شده است. وی ممکن است در ملک ورثه اقدام به ساخت و ساز نماید یا اینکه آن را به شخص دیگری اجاره دهد. 

ممانعت از حق در ملک ورثه‌ای جرم محسوب می‌شود و در صورت نیاز دادگاه اقدام به رفع تصرف خواهد کرد. وراث علاوه بر دعوای تصرف عدوانی در ملک ورثه‌ای می‌توانند اقدام به طرح دعوای خلع ید نیز کنند.

دخل و تصرف در ارث به نوعی تصرف عدوانی ملک مشاع محسوب می‌شود. شما می‌توانید برای کسب آگاهی درباره قوانین و مقررات این حوزه با وکلای دادگستری مشاوره حقوقی داشته باشید. 

شرایط اثبات تصرف عدوانی در ملک ورثه ای

دعوای تصرف عدوانی را تنها می‌توان در خصوص اموال غیر منقول مانند زمین و ملک اقامه کرد. اگر قصد مطرح کردن دعوای تصرف و عدوانی در ملک ورثه‌ای توسط یکی از وراث را دارید باید اثبات کنید که خودتان پیش از این بر ملک به صورت قانونی تصرف داشته‌اید. علاوه بر این یکی از شرایط اثبات تصرف عدوانی این است که حتما گواهی انحصار وراثت را ارائه کنید. 

شما می‌توانید برای دریافت گواهی انحصار وراثت به شورای حل اختلاف محل زندگی متوفی مراجعه کنید. دادخواست انحصار وراثت را تنظیم کرده و به شورا تحویل دهید. نام تمامی وراث باید در دادخواست انحصار وراثت ذکر شود. 

یکی دیگر از شرایط اثبات تصرف ارث پدری این است که در دادگاه اثبات کنید که طرف مقابل با زور و اجبار و بدون مجوز قانونی بر ملک شما تصرف پیدا کرده است. یعنی اگر خود شما به تصرف رضایت کامل داشته باشید دیگر دعوای تصرف ملک ورثه‌ای توسط یکی از وراث قابل طرح نیست. 

انواع تصرف عدوانی ملک ورثه ای

تصرف عدوانی دارای دو نوع تصرف عدوانی حقوقی و تصرف عدوانی کیفری است. تصرف عدوانی حقوقی را می‌توانید در دادگاه‌های عمومی دنبال کنید. هدف از طرح دعوای تصرف عدوانی حقوقی این است که از ملک رفع تصرف صورت بگیرد. در واقع خبری از تعیین مجازات برای فرد متخلف نیست. 

برای طرح دعوای حقوقی تصرف عدوانی حتما باید مال غیرمنقول باشد. از سوی دیگر تصرف عدوانی باید با زور و اجبار انجام شود. همچنین ورثه باید خودشان سابقه تصرف ملک را داشته باشند. همچنین باید فرد متصرف عدوانی پیش از این سابقه تصرف بر ملک را نداشته باشد. 

تصرف عدوانی کیفری نیز در دادگاه‌های کیفری مطرح می‌شود. حکم دادگاه در نهایت دلالت بر رفع تصرف و تعیین مجازات برای متصرف دارد. باید درباره این موضوع با وکلای متخصص مشاوره حقوقی داشته باشید. 

تصرف ملک ورثه ای توسط یکی از وراث

اگر یکی از وراث ملک ورثه‌ای را تصرف نموده و مانع دسترسی سایر وراث به آن شود مرتکب تصرف عدوانی شده است. در واقع فرد متصرف به نوعی خودش یکی از مالکان ملک مشاع به شمار می‌رود. هر یک از وراث را می‌توانیم مالک ملک ورثه‌ای بدانیم. پیش از تقسیم ارث و انحصار وراثت هیچ یک از وراث مالک قطعی ملک به شمار نمی‌رود. 

در چنین شرایطی باقی وراث می‌توانند علیه فرد متصرف طرح دعوی نمایند. در چنین شرایطی شما نمی‌توانید اقدام به شکایت بابت تصرف عدوانی کیفری کنید؛ چون فرد متصرف جزو مالکان اصلی ملک به شمار می‌رود. شما می‌توانید تنها اقدام به دعوای تصرف عدوانی حقوقی کنید و درخواست رفع تصرف داشته باشید. 

اما اگر شخص ثالث اقدام به تصرف ملک ورثه‌ای کند، شما به عنوان وراث قانونی متوفی می‌توانید شکایت کیفری را ثبت نمایید. در چنین شرایطی علاوه بر رفع تصرف عدوانی شاهد اعمال مجازات نیز خواهیم بود. 

پیشنهاد می‌کنیم مطلب تصرف عدوانی در ملک مشاع را نیز مطالعه کنید!

تصرف عدوانی ملک ورثه ای توسط شخص ثالث

علاوه بر وراث قانونی ملک ورثه‌ای، اشخاص دیگری نیز می‌توانند بر ملک تصرف عدوانی داشته باشند. اگر شاهد این موضوع باشیم می‌توانیم علیه فرد دعوای کیفری نیز اقامه کنیم. در دعوای کیفری شما از قاضی پرونده می‌خواهید که علاوه بر رفع تصرف ملک ورثه‌ای، مجازات‌هایی را نیز علیه متصرف اعمال کند. 

برای مثال داماد یک خانواده به هیچ عنوان جزو وراث قانونی فرد متوفی محسوب نمی‌شود. حال اگر او در زمین ورثه‌ای اقدام به کشت و کار یا ساخت بنا کند، این رفتار وی معادل با تصرف عدوانی است. وراث می‌توانند علیه او دعوای کیفری اقامه نمایند. 

قانون جدید تصرف عدوانی ملک ورثه ای

بر اساس قانون جدید، ملک ورثه‌ای به نوعی ملک مشاع محسوب می‌شود و تمامی وراث حق دارند از آن به صورت مشترک استفاده کنند. ماده ۱۶۷ قانون آیین دادرسی مدنی در واقع قانون جدید در زمینه تصرف عدوانی ملک ورثه‌ای به شمار می‌رود؛ در این ماده قانونی اشاره شده است که اگر یکی از وراث مانع استفاده دیگران از ملک شود، دیگران می‌توانند علیه او طرح دعوی کنند.

در صورتی که تصرف عدوانی در ملک اثبات شود دادگاه رای به رفع تصرف خواهد داد. همچنین خسارت‌هایی که از سوی متصرف به ملک موروثی وارد شده است نیز باید جبران شود. اگر خواهان سند مالکیت ملک یا سند اجاره آن را داشته باشد می‌تواند سابقه تصرف خود را در دادگاه اثبات کند. 

در قانون جدید به این موضوع اشاره شده است که فرد خواهان نیازی نیست که حتماً مالک ملک ورثه‌ای به شمار برود. سابقه تصرف بر ملک نیز برای طرح دعوی کفایت می‌کند. 

مجازات تصرف عدوانی ملک ورثه ای چیست؟

بر اساس ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی، یکی از مجازات‌های اصلی برای جرم تصرف عدوانی این است که فرد متصرف می‌بایست حتماً وضع مال غیر منقول را به شکل سابق آن بازگرداند. یعنی هرگونه تغییراتی که در ملک ایجاد شده است باید توسط متصرف قانونی به حالت اول بازگردانده شود. 

مجازات تصرف منزل موروثی توسط یکی از وراث شامل رفع تصرف از ملک خواهد شد. یعنی فرد موظف است تصرف خود را کنار بگذارد و اجازه دهد باقی وراث نیز از ملک استفاده نمایند. 

علاوه بر این اگر تصرف در ملک ورثه‌ای توسط شخصی به غیر از وراث انجام شده باشد، ممکن است یک ماه تا یک سال حبس به عنوان مجازات برای فرد در نظر گرفته شود.

⚖️ وکیل مناسب خود را اینجا پیدا کنید

تفاوت تصرف عدوانی، ممانعت از حق و مزاحمت ملکی

تصرف عدوانی به معنای تصرف غیرقانونی در مال دیگری است، به گونه‌ای که فرد بدون داشتن حق قانونی، مال شخص دیگری را در اختیار گرفته و از آن استفاده می‌کند. این عمل معمولاً با قصد تجاوز به حقوق مالک اصلی همراه است و می‌تواند شامل تصرف فیزیکی یا حقوقی باشد. برای مثال، اگر شخصی بدون اجازه در ملک دیگری ساکن شود یا از آن استفاده کند، این عمل مصداق تصرف عدوانی است. مالک می‌تواند با مراجعه به مراجع قضایی، تقاضای خلع ید (خارج کردن متصرف از مال) و جبران خسارت کند.

ممانعت از حق زمانی اتفاق می‌افتد که شخصی به طور غیرقانونی مانع از اجرای حق قانونی دیگری شود. این حق می‌تواند شامل حق مالکیت، حق انتفاع یا هر حق قانونی دیگر باشد. برای مثال، اگر شخصی مانع از ورود مالک به ملک خود شود یا اجازه ندهد مالک از حق خود (مانند حق عبور یا حق استفاده از ملک) بهره‌مند شود، این عمل ممانعت از حق محسوب می‌شود. در این حالت نیز مالک می‌تواند به دادگاه مراجعه و تقاضای رفع ممانعت کند.

مزاحمت ملکی به معنای ایجاد اختلال یا آزار در استفاده از ملک است، بدون اینکه تصرف فیزیکی یا ممانعت مستقیم از حق صورت گرفته باشد. این مزاحمت می‌تواند شامل ایجاد سر و صدا، آلودگی، یا هر عمل دیگری باشد که آرامش یا استفاده عادی از ملک را مختل کند. برای مثال، اگر همسایه‌ای به طور مداوم سر و صدای غیرمعمول ایجاد کند و این عمل باعث آزار مالک شود، این عمل مصداق مزاحمت ملکی است. مالک می‌تواند با ارائه شکایت به مراجع قضایی، تقاضای جلوگیری از مزاحمت و جبران خسارت کند.

کلام آخر

پیشنهاد می‌کنیم که در صورت مشاهده تصرف عدوانی ملک ورثه‌ای ابتدا سعی کنید آن را از طریق گفتگو و مذاکره حل و فصل نمایید. اگر همچنان مشکلات حقوقی شما پابرجا بود می‌توانید از طریق مشاوره حقوقی و طی کردن مراحل طرح دادخواست آن را پیگیری نمایید. اگر سوالی برای شما باقی مانده است آن را در قسمت دیدگاه بنویسید تا پاسخگوی شما باشیم.